Халық тарихы оның елге еңбегі сіңген ұл-қыздарының өнегелі істерімен жазылады. Шынайы батырлардың есімі мен ұрпақтар арасындағы рухани жалғастық – тәуелсіз еліміздің тірегі, келешекке қалатын асыл мұра. Милиция генерал-майоры Самат Смағұлұлы Бәкіровтың ғибратты ғұмыры – жас буынға үлгі, Отанға адал қызмет етудің, табандылық пен әділдіктің жарқын бейнесі іспеттес.
Аяулы тұлғаның ғасырлық мерейтойы қарсаңында еске алуға бір топ көзкөрген азаматтар мен осы саланың ардагерлері жиналды.
«Бүгін біз елге адал қызмет еткен генерал-майор Самат Смағұлұлы Бәкіровтің 100 жылдығына арналған еске алу іс-шарасына жиналдық. Оның өмір жолы ерлік пен еңбекке толы. Генерал Бәкіров Қазақстанның ішкі істер органдарының қалыптасуы мен дамуына елеулі үлес қосты. Ерте жастан бастап ол соғыс уақытындағы барлық қиындықтар мен сынақтардан өтті. Жеңістен кейін ол өзінің халыққа қызмет ету жолын жалғастырды, 47 жыл милицияда мінсіз жұмыс істеді. Оның бастамашылығы мен басқарушылық мәдениетінің арқасында облыста ішкі істер органдарының материалдық-техникалық базасын нығайтып, қызметкерлердің әлеуметтік жағдайларын жақсартқан ауқымды инфрақұрылымдық жобалар іске асырылды», – деп атап өтті облыстық полиция департементінің бастығы Ерлан Файзуллин.
Иә, генерал Бәкіровтің кезінде Ішкі істер басқармасының әкімшілік ғимараты салынды, ведомстволық госпиталь ашылып, «Динамо» спорт кешені пайдалануға берілген болатын. Қызметкерлер мен ардагерлерге арналған тұрғын үйлер де сол уақытта салынды. Самат Смағұлұлы көрнекті басшы ғана емес, ол өзін дарынды жазушы, дана тәлімгер ретінде көрсетті. Оның кітаптары бүгінде қызығушылықпен оқылады, өйткені оларда-өз заманының рухы, өзі өмір жолынан өткен форманың абыройы дерлік. Генералдың көпжылдық ерен еңбегін мемлекет те жоғары бағалады. Орден-медальдармен, Құрмет грамоталарымен және Отан алдындағы еңбегін мойындаудың символына айналған көптеген марапаттарға ие болды. Генерал Самат Бәкіровтің есімі Қазақстанның түкпір-түкпірінде құрметпен еске алынды. Павлодарда оның есімімен көше аталды, ІІМ ғимараттарында мемориалдық тақталар орнатылды, ал туған жері Баянауылда оның мемлекет алдындағы еңбегін мойындаудың символына айналған ескерткіш ашылды.
Осы тұста департамент басшысы қолға алынғалы тұрған жарқын істермен бөлісе кетті.
«Бүгін біз ұлтқа қызмет еткен тұлғаның рухани мұрасын ардақтап, өскелең ұрпаққа үлгі етіп отырмыз. Генерал Самат Бәкіровтың есімі жүрегімізде мәңгі сақталады. Оның жүйені дамытуға қосқан үлесін мойындау үшін, біздің бастамамыз бойынша, қазіргі уақытта ІІМ — мен Департаменттің қолданыстағы оқу-жаттығу полигонына генерал Бакировтың есімін беру мәселесі келісілуде», – деді Ерлан Файзуллин.
Тұлғаның жоғын жоқтап жүрген азаматтардың бірегейі – ауыл шаруашылығының үздігі Өмірзақ Ихтилияпов. Осыдан бірнеше жыл бұрын есіміне Қостанайдың төрінен көше атауын беру жөнінде алдымен бастама көтерген де осы ағамыз.
«Отыздың үстіндегі кезім. Ауылда бас маманмын. Сонда алғаш танысып, елге келгені бар еді. Қасында анасы, жолдасы болды. Үлкен баласымен құрдас болып шықтым. Содан бері жанұясымен аралас-құралас болдық. Сондай қарапайым кісі еді. Бір жолы Павлодарға қоныс аударатынын айтып ақылдасты. Калинин көшесінде екі бөлмелі пәтерде тұрды. Министрлік құрметке бөлеп, зәулім үй соғып береміз дегенде өз еркімен бас тартқанын білеміз», – деп еске алды Өмірзақ Ихтилияпов.
Айта берсек, генералдың басынан кешкен оқиғалары ұшан теңіз. Соғыстың алғашқы күндерінен бастап, өз еркімен майданға аттанды. 1942 жылы Тамбов жаяу әскер училищесі ол курсант болып жүрген ол Курск доғасындағы бірінші Украин майданының құрамында шайқастарға қатысты. Днепр өзенін мәжбүрлеу кезінде алдыңғы қатарда болды, Украина, Польша, Чехословакия қалаларын азат етті. 1945 жылы маусымда Иранға арнайы іссапарға жіберілді. Соғыстан кейінгі қиын жылдары елдегі бұзақылыққа қарсы күресін тоқтатқан жоқ. Өз еңбек жолын ішкі істер органдарында, Павлодар ІІБ учаскелік инспекторынан бастады. Ол бандитизмге қарсы күрес бөлімінің бастығы болды және басқа майдангерлер мінберге Павлодар облысындағы қылмыстарға қарсы тұра алды. Криминогендік жағдайды өзгерте білді. 1961 жылы Қостанай облыстық атқару комитеті ІІБ бастығының бірінші орынбасары, ал 1974 жылы ІІБ бастығы болып тағайындалды және осы лауазымда 1990 жылға дейін қызмет атқарды.
«Оны білетін адамдар Бәкіровтің жеке басын өз ісіне берілген адам ретінде сипаттайды. Көптеген қызметкер оны тәлімгер және тәрбиеші деп санады. Оның серіктесі ретінде өмірінен бір мысал келтіргім келеді.Сол кезде КСРО Ішкі істер министрі Щелоковтың шешімімен Қостанайда қала сыртында Орал мен Ресейдің нашақорларына арналған изолятор салына бастаған. Генерал оның құрылысына қарсы болды. Себебі ол кезде Қазақстанда нашақорлар болған жоқ, бірақ полиция мектебі қажет болды. Қостанай облысына барған кезде Қазақстан КОКП бірінші хатшысы Д. А. Қонаевқа баяндап, оны оқшаулағыштың орнына солтүстік өңір үшін милиция мектебі қажет екеніне сендірді. Тура бір аптадан кейін ҚазКСР Үкіметінің нашақорларға арналған ғимарат құрылысын милиция мектебі етіп қайта бейіндеу туралы шешім шықты», – деп еске алды облыстық полиция департементі ардагерлер кеңесінің төрағасы Сапабек Құлбеков.
Бүгінде осы ҚР ІІМ Шырақбек Қабылбаев атындағы Қостанай академиясы бүкіл Қазақстан үшін полиция органдары қызметкерлерінің кадрларының ұстаханасына айналып отыр. Қазір онда Қазақстанның барлық өңірінен курсанттар оқиды.
Ол облыс пен республиканың қоғамдық өміріне белсенді қатысты. Ұзақ уақыт бойы Облыстық Кеңестің депутаты болды, партиялар сьездерінің жұмысына қатысты, төрт рет ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталды. Барлық еңбек қызметі үшін 1-дәрежелі Отан соғысы, Қызыл жұлдыз, Еңбек Қызыл Ту ордендерімен, «Ерлігіі үшін», «Жауынгерлік еңбегі үшін», «Германияны жеңгені үшін», «Тың жерлерді игергені үшін» медальдарымен марапатталған. Самат Бәкіровтың есімі Қазақ КСР ІІМ Құрмет Кітабына енгізілген. Ол-КСРО ІІМ еңбек сіңірген қызметкері, Қазақ КСР еңбек сіңірген заңгері. Алғашқылардың бірі болып «Қостанай және Павлодар қалаларының Құрметті азаматы»құрметті атағын алды. Самат Смағұлұлы жұбайы Дамешпен 5 ұл, бір қыз тәрбиелеп өсірді. Балалары да өзі секілді өз өмірін ішкі істер органдарымен байланыстырды. Олардың 3-і подполковниктер және 1-і полковник атағымен еңбек сіңірген демалыста.
Айбек ЖҮЗБАЙ