23 тамызда Қазақстан Республикасында Құрылтай депутаттарының сайлауы өтеді. Бұл күні көптеген азаматтар іссапарда, демалыста немесе тұрақты тіркелген мекенжайынан тыс жерде болуы мүмкін. Сондықтан сайлаушыларды толғандыратын негізгі сұрақтардың бірі – басқа өңірде жүріп дауыс беруге бола ма?
Қазақстанның сайлау заңнамасы мұндай мүмкіндік береді. Алайда ол үшін заңда белгіленген мерзімдер мен рәсімдерді сақтау қажет.
Егер азамат сайлау күні тұрақты тіркелген мекенжайында болмайтынын алдын ала білсе, ол нақты болатын жері бойынша дауыс бере алады.
Бұл үшін 23 шілдеден кешіктірмей нақты болатын жері бойынша жергілікті атқарушы органға жазбаша өтініш беріп, өзін сол мекенжайдағы сайлаушылар тізіміне енгізуді сұрауы қажет болатын.
Өтініш қаралғаннан кейін сайлаушы тұрақты тіркелген жеріндегі тізімнен шығарылып, нақты болатын жеріндегі сайлау учаскесінің сайлаушылар тізіміне енгізіледі. Осылайша азамат тұрғылықты жерінен тыс болса да өзінің конституциялық сайлау құқығын пайдалана алады.
Алдын ала рәсімдемей басқа өңірде дауыс беруге бола ма?
Жоқ. Егер азамат дауыс беру орнын алдын ала өзгертпесе немесе заңда көзделген жағдайларда дауыс беру құқығын беретін куәлікті алмаса, басқа өңірде дауыс бере алмайды.
Сондықтан сайлау комиссиялары азаматтарға сайлауға қатысу мәселесін алдын ала жоспарлап, қажетті рәсімдерді уақытында орындауға кеңес береді.
Шетелде жүрген қазақстандықтар қалай дауыс береді?
Сайлау күні Қазақстаннан тыс жерде болатын азаматтар да дауыс беру құқығын пайдалана алады.
Олар Қазақстан Республикасының елшіліктері мен консулдық мекемелері жанынан ашылатын сайлау учаскелерінде дауыс береді. Мұндай учаскелер әлемнің 61 мемлекетінде жұмыс істейді.
Алдын ала тіркелудің қажеті жоқ. Дегенмен сайлаушы консулдық есепте тұруы және Қазақстан Республикасы азаматының жарамды паспорты болуы тиіс.
Сайлаушылар тізімінен өзіңізді қалай тексеруге болады?
7 тамыздан бастап әрбір сайлаушы өз деректерінің сайлаушылар тізімінде бар-жоғын тексере алады. Егер мәліметтерде қателік анықталса немесе азамат өзін тізімнен таппаса, тиісті өтініш беріп, түзетулер енгізуге мүмкіндік беріледі.
Деректерді алдын ала тексеру сайлау күні туындауы мүмкін қолайсыздықтардың алдын алуға көмектеседі.
Неліктен мұның бәрін алдын ала рәсімдеу маңызды?
Сайлауға қатысу құқығы заңда белгіленген талаптар орындалған жағдайда ғана жүзеге асырылады. Егер азамат 23 тамызда тіркелген мекенжайынан тыс жерде болатынын білсе, дауыс беру мәселесін алдын ала шешкені жөн.
Қажетті құжаттарды уақытылы рәсімдеу әр азаматтың сайлауға қатысып, өз таңдауын жасауына мүмкіндік береді.
Сайлау – азаматтардың мемлекеттік басқаруға қатысуының маңызды тетіктерінің бірі. Дауыс беру қорытындысы елдің қоғамдық-саяси өміріндегі маңызды мәселелерді талқылауға және шешім қабылдауға қатысатын Құрылтайдың құрамын айқындайды.
Сайлау учаскесіне келіп дауыс беру – әр азаматтың өз азаматтық ұстанымын білдіруіне және Конституциямен кепілдік берілген сайлау құқығын жүзеге асыруына мүмкіндік. Сондықтан 23 тамыз күні өзге өңірде болатын болсаңыз, дауыс беру мүмкіндігін алдын ала қамтамасыз еткеніңіз жөн.